Zo werkt de gemeente
U komt op allerlei manieren met de gemeente in aanraking. De gemeente zorgt er bijvoorbeeld voor dat uw vuilnis wordt opgehaald en de straten worden geveegd. Ook voor vergunningen voor de bouw van een dakkapel of schuur, het verlengen van uw paspoort of rijbewijs en het aangeven van de geboorte van uw kind kunt u bij de gemeente terecht. En zo is er nog veel meer. De gemeente beslist over veel zaken. Wie neemt nu eigenlijk de besluiten? Het antwoord op die vraag is: het gemeentebestuur.
Het gemeentebestuur bestaat uit de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders.
De raad bepaalt het beleid, het college voert het uit. De raad controleert vervolgens of het college dat volgens afspraak heeft gedaan.
- 1. Inwoners bepalen wie in de raad komt.
- 2. De raad en het college bepalen wat er gedaan moet worden.
- 3. De ambtenaren zorgen dat het gedaan wordt.
Iedere vier jaar kiezen de inwoners van de gemeente een nieuwe gemeenteraad.
Gemeenteraad
De gemeenteraad is het hoogste bestuur van de gemeente. Hij bepaalt in grote lijnen wat er moet gebeuren. De raad bepaalt hoeveel geld waarvoor wordt uitgegeven. Na de verkiezingen benoemt de gemeenteraad de wethouders.
De gemeenteraad komt één keer in de zes weken bijeen voor een vergadering. Twee weken daaraan voorafgaand vinden de commissievergaderingen plaats. Hierin worden de belangrijke raadsvoorstellen voorbesproken. De raadscommissies geven aan of de voorstellen aan de gemeenteraad kunnen worden voorgelegd. Het raadslidmaatschap kost nogal wat tijd, maar is geen baan. Raadsleden krijgen wel een vergoeding voor hun raadswerk. De gemeenteraad telt 25 zetels. De Griffie is binnen de gemeente een onafhankelijke dienst die de raad ondersteunt.
College
Het college is het dagelijks bestuur en bestaat uit de burgemeester en wethouders. Wethouders zijn bijvoorbeeld verantwoordelijk voor huisvesting, onderwijs of sport. Wethouders zijn niet tegelijkertijd raadslid. Een wethouder kan zelfs van buiten de gemeente komen.
De burgemeester is verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde in de gemeente.
De burgemeester wordt benoemd door de kroon voor 6 jaar en is voorzitter van het college en de gemeenteraad. Gemeente Hellendoorn heeft op dit moment 4 wethouders waarvan 1 in deeltijd. Het wethouderschap is een baan, het salaris is afhankelijk van de grootte van de gemeente.
Ambtenaren
De ambtenaren voeren het werk uit en komen met voorstellen voor veranderingen. Aan het hoofd van het ambtelijke apparaat staat de gemeentesecretaris ofwel algemeen directeur. Het is de hoogste ambtenaar in dienst bij een gemeente. Onder zijn leiding zorgen de ambtenaren ervoor dat dagelijks het nodige werk gedaan wordt. Zij verlengen bijvoorbeeld paspoorten, beoordelen bouwaanvragen en werken landelijke beleidsregels uit voor de gemeente.
Hoe komt de gemeente aan geld?
Gemeenten krijgen hun geld voor ongeveer 90 procent van de rijksoverheid. Een deel van de inkomsten komt uit het Gemeentefonds, een fonds waarin het Rijk jaarlijks een deel van de belastingopbrengst stopt en verdeelt over de gemeenten. Deze inkomsten mag de gemeente naar eigen inzicht besteden.
Naast inkomsten uit het Gemeentefonds ontvangen de gemeenten doeluitkeringen van het Rijk, uitkeringen voor een vast omschreven doel zoals openbaar vervoer of jeugdhulpverlening. Hoeveel een gemeente krijgt, is afhankelijk van het aantal inwoners en plaatselijke omstandigheden.
Daarnaast mag een gemeente zelf belasting heffen. De onroerend-zaakbelasting die voor woningen en bedrijfspanden geldt, is de belangrijkste bron van eigen inkomsten. Andere bronnen van inkomsten zijn bijvoorbeeld de toeristenbelasting, de hondenbelasting en parkeergelden. De hoogte van de belastingen wordt door de gemeenteraad vastgesteld. Dat geldt ook voor de vaststelling van de tarieven die de gemeente aan de burgers vraagt voor bepaalde diensten, zoals de prijs van een paspoort of de huur van een gymzaal.